Yetenek Testleri Hangileri? Bir Yetenekli Olmayanın Felsefi Yolculuğu
Bazen günümüze hızlıca bakarken şunu düşünüyorum: Yetenek testleri hangileri? Hani şu, herkesin bir şekilde bir yetenek geliştirmeye çalıştığı, “bir konuda gerçekten iyi olmalıyım” düşüncesiyle boğuştuğumuz testler. Ama bir de var, bu testlere en uygun olanlar: Yani, biz… Gerçekten neyi test ettiğimizden bihaber olanlar!
İzmir’de 25 yaşında, her fırsatta arkadaşlarımla esprilerle güldürmeye çalışan biri olarak, yeri geldiğinde içten içe de “Ya ben bu hayatta gerçekten neyi doğru yapıyorum?” diye sorgulamıyor değilim. Kafamda beliren soruların cevaplarını bulduğumda ise bir yandan gülüyorum, diğer yandan çaresizce derin bir nefes alıyorum. Hadi gelin, “Yetenek testleri hangileri?” sorusunun arkasında yatan derin anlamı birlikte keşfedelim.
Yetenek Testi mi, Kaybeden Testi mi?
Yetenek testlerinden bahsederken ilk aklıma gelen şey, okulda yapılan o klasik yetenek testleridir. Hani şu, elinize bir kağıt verip, “Bunu çözün, bakın bakalım ne kadar yeteneklisiniz” dedikleri testler. Düşünsenize; sırtınızı yaslamışsınız, herkes derin derin soruları çözmeye çalışıyor ve siz hâlâ kağıdın ortasında çizdiğiniz ufak bir çiçekle ilgileniyorsunuz.
“Bu ne şimdi? Kendi yeteneğimi test ediyorum?” diye düşünüp, bir yandan da “Ya bu test bende çıkarsa ne olur?” diye içimden geçiriyorum. Çıktı? Muhtemelen “Yeteneksiz” olurum. Ama üzülmem, çünkü zaten bu testler, bana göre sadece insanlar arasındaki yarışı başlatmak için var!
Öğretmen: “Cevapları doğru verirsen, zeki olduğunu anlayacağız.”
Ben: “Yani benim tek yeteneğim Google’ı ne kadar hızlı kullanabildiğim mi?”
O anda iç sesim devreye giriyor: “Google hızlı da, nasıl yaratıcılık göstereceğiz? Hadi bakalım, bunu düşün!” Ama bu düşünceler tamamen bir hayal kırıklığına dönüşüyor. Her ne kadar testlerde başarılı olmasam da hayatımda hayatta kalma stratejilerimle hayranlık uyandıracak kadar ilerledim. Yani yetenek, belki de işin formülü değil.
Sosyal Yetenek Testleri: Hayatın Gerçek Yetenek Testi
Yetenek testlerine girmeden önce fark ettiğim bir diğer şey de sosyal yetenek testlerinin varlığı. Benim gibi espri yapan, komik olmaya çalışan biri için “sosyal yetenek testi” daha bir anlamlı. Hayatını espriler üzerine kuran biri, bir gün “yetenek testleri hangileri” sorusuna yanıt olarak, sosyal testlerin varlığını bulacak.
Bir gün arkadaşlarım bir kafede toplanıyoruz, kahvelerimizi içiyoruz, ben de tabii ki normalde ne yaparım: O esprilerle ortamı ısıtıyorum. Ama bir anda fark ediyorum ki, herkes çok ciddileşmiş ve sesimi duyuramıyorum.
Ben: “Ya siz niye böyle soğuksoğuk bakıyorsunuz? Bir şey mi oldu?”
Arkadaşım: “Biraz mizah bekliyorduk, ne oluyor?”
Ben: “Şey, mizah mı? O da ne?”
Gerçekten de bazen insanın ne kadar beceriksiz olabileceğini görmek için kendini sosyalleştirme testine sokması gerek. O kadar zorlayıcı bir şey ki bu: Bir ortamda herkesin şakalarına ayak uydururken, bazen kendi kendine düşündüğün: “Aman Tanrım, acaba bu şaka komik mi, ben mi fazlasıyla düşünür oldum?” sorusunun aklına gelmesi.
Öyle ki, çok düşündüğümde, bir an arkadaşlarımın gözlerindeki o kayıtsız bakışı gördüğümde “Bu testin tek bir sonucu var: Başarısızlık!” dedim.
Yetenek Testlerine Girmeden Önce Sınavı Geçmek
Herkesin katıldığı bir yetenek testine girmeden önce şunu fark ediyorum: Bir şeylerin sonucunu bilmeden, sadece testin içinde kaybolmak biraz abuk bir durum. Hayat, bazen yetenek testlerini başlatmadan önce sınavı geçmeyi gerektiriyor. Yani o “günlük hayatta hayatta kalma” testini geçmeden, mesela sabah uyanıp yatağından doğru şekilde çıkmak gibi. O da bir test! Aynen şu şekilde:
Sabah alarm çalıyor
Ben: “Bugün ne kadar zorlama bir insan olabilirim, onu görmek istiyorum.”
Bu kadar kahkahadan sonra, “Gerçekten yetenekli miyim?” sorusu tekrar ortaya çıkıyor. Kafamda dönüp duran düşünceler, hayatta bir şeylere yetenekli olmadan da başarılı olmanın yollarını gösteriyor. Yetenek bazen sadece doğru zamanı ve doğru testi beklemektir.
Sonuç: Yetenek Testi Yok, Hayat Testi Var!
Sonuç olarak, yetenek testlerine bakarken biraz eğlenmek, biraz da hayatı anlamaya çalışmak gerekiyor. Yetenek, belki de sadece o testi geçmekle ilgili değil, bazen o teste girmemekle de ilgilidir.
Yetenek testleri hangileri diye düşünürken aslında hayatımızın her anı bir test; kimi zaman esprili, kimi zaman ciddiyet içinde… Ama hepsinin sonunda bizdeki gerçek yetenek, bu testi geçip geçemediğimizle değil, yaşadığımız anın tadını ne kadar çıkarabildiğimizle ilgilidir.
Belki de gerçekten her şey düşündüğümüzden çok daha basit.