25 Metre Havuz Kaç Ton Su Alır? – Toplumsal Cinsiyet ve Sosyal Adalet Üzerinden Bir Bakış
İstanbul’da yaşayan ve bir sivil toplum kuruluşunda çalışan, 29 yaşında bir gencim. Sokakta, işyerinde, toplu taşımada her gün karşılaştığım insan manzaraları bazen düşündürücü oluyor. Bu yazıyı yazarken, sokakta gördüğüm bir sahne aklıma geldi: İki kadın, bir parkta yürürken bir havuzun etrafında sohbet ediyorlardı. Gözlerim, parkta bulunan 25 metre uzunluğundaki havuza kaydı. Bir yanda, “25 metre havuz kaç ton su alır?” sorusunun basit cevabı vardı, ama bir yanda da bu sorunun, toplumda pek çok farklı kesimi nasıl etkileyebileceği üzerine düşüncelerim şekillendi. Bu yazıda, biraz daha derinlemesine bir bakış açısıyla, bu basit soruyu toplumsal cinsiyet, çeşitlilik ve sosyal adalet perspektifinden inceleyeceğim.
25 Metre Havuz ve Su Hakkı: Herkes İçin Erişilebilir Mi?
25 metre bir havuz, aslında çok yaygın bir ölçü. Genellikle olimpik olmayan, ancak spor salonlarında veya apartman komplekslerinde bulunan havuzlar bu uzunluktadır. Peki, bu havuz ne kadar su alır? Basitçe hesaplamak gerekirse, havuzun derinliği 1.5 metre olarak kabul edilirse ve genişliği 10 metre olsa, 25 metre uzunluğundaki bu havuz yaklaşık olarak 375 metreküplük (yani 375 tonluk) su alır. Bu, 375 bin litre suya denk gelir. Ancak asıl sorum şu: Bu suyu kim kullanıyor? Kimlerin erişimi var? Ve suya erişim, toplumsal cinsiyet ve sosyal eşitsizlik bağlamında nasıl bir anlam taşıyor?
Toplumumuzda, havuzlar genellikle bir spor faaliyeti, eğlence aracı ve bazen de bir statü sembolü olarak karşımıza çıkıyor. Ama bu havuzlardan kimlerin faydalandığına baktığımızda, erişimle ilgili çok ciddi eşitsizlikler olduğunu görebiliyoruz. Örneğin, İstanbul’un zengin semtlerinde, her mahallede en az bir havuz bulunurken, daha düşük gelirli bölgelerde bu tür olanaklar neredeyse yok denecek kadar az. Peki, bu durumu ne belirliyor? Bu sadece maddi bir mesele mi? Hayır, bu aynı zamanda toplumsal cinsiyet, çeşitlilik ve sosyal adaletle ilgili derin bir mesele.
Toplumsal Cinsiyet ve Havuzlara Erişim
Bir yanda havuzların lüks olarak kabul edildiği, başka bir yanda ise insanların bu tür imkanlara ulaşamadığı bir dünyada, toplumsal cinsiyetin havuzlara erişimle nasıl bir bağlantısı olabilir? Düşünelim, örneğin bir kadın için havuza girmek bazen korkutucu olabilir. Geleneksel toplumsal normlar ve beklentiler, kadınların suya girmesini, fiziksel aktiviteler yapmasını ya da spor yapmasını engelliyor. Havuzda bikini giymek, kadınlar için hâlâ birçok toplumda tabu olabiliyor. Sokakta gördüğüm, ‘kadınlar spor yapmamalı’ görüşünü savunan insanlar, aslında bu tür toplumsal engellerin farkında olmadan seslerini çıkarıyorlar. Ama bazen o engellerin kırılması için, 25 metre havuz bile bir mücadele alanı olabilir.
Buna örnek olarak, geçtiğimiz yaz, bir spor kompleksinde havuz kullanım saatlerinin erkekler ve kadınlar için farklı olduğuna şahit oldum. Kadınların havuza girmesi, bazen bir erkek yöneticinin onayıyla gerçekleşiyordu. Bu, aslında basit gibi görünen bir “havuz kullanım saati” meselesi değil, çok daha büyük bir toplumsal cinsiyet eşitsizliğini barındıran bir durumdu. Yani, 25 metre havuzun su kapasitesini değil, kimlerin bu suya ulaşabildiğini, kimlerin bir adım atmaya cesaret edebildiğini sorgulamak gerekiyor.
Çeşitlilik ve Erişilebilirlik: Sosyal Adaletin Temelleri
İstanbul’daki yoğunluktan, toplumun farklı kesimlerinin yaşam koşullarına kadar her şey çeşitliliği barındırıyor. Bir yanda ultra lüks villalarda yaşayan insanlar, diğer yanda bir apartman dairesinde yaşamak zorunda kalanlar var. Herkesin 25 metre havuza sahip olma şansı yok. Peki, bu durum çeşitlilik açısından ne anlam taşıyor? Toplumun her kesiminden bireylerin havuz gibi basit bir spor aracına erişememesi, sadece gelirle alakalı bir sorun değil. Erişilebilirlik, sosyal adaletin temel taşlarından biri. Eğer sadece belirli bir grup bu havuzlardan faydalanabiliyorsa, bu durum sosyal eşitsizliğe yol açar. İşte bu yüzden, havuzların sadece birer yüzme alanı değil, toplumun farklı grupları arasındaki eşitsizliği açığa çıkaran araçlar haline geldiğini söyleyebilirim.
Havuzlar, sosyal adaletin gözlemlenebildiği yerlerden biridir. Onları sadece birer eğlence ya da spor aracı olarak görmek, bu sorunun derinliklerine inmeyi engeller. Hangi grupların, hangi yerlerde daha fazla havuza sahip olduğunu, kimlerin bu imkanlardan faydalandığını bilmek, aslında sosyal adalet mücadelesinin bir parçası olabilir. Bu, sadece bir 25 metre havuzun tonajını hesaplamak değil, aynı zamanda o havuzun kimler için bir fırsat, kimler için ise bir hayal olduğunu görmek demektir.
Sonuç: 25 Metre Havuzdan Sosyal Adalet Çıkarmak
Sonuçta, 25 metre havuz kaç ton su alır? Evet, 375 ton su alır ama bunun çok daha derin anlamları var. Bu yazıda, sadece fiziksel bir ölçüm yapmadık; bu havuzun kimlere hitap ettiğini, kimlerin bu suyu paylaşabileceğini ve bu durumun toplumsal cinsiyet, çeşitlilik ve sosyal adaletle nasıl kesiştiğini tartıştık. Belki de esas soru şu: Bu havuzdan herkesin eşit şekilde yararlanabilmesi için neler yapılmalı? Sosyal adaletin, suya ve diğer kaynaklara erişimle ilgili olduğu kadar, bu kaynakların kimlere sunulduğuyla da ilgisi var. Eğer toplumda suyun ve fırsatların eşit dağıtılmadığını fark edersek, 25 metre havuzun yalnızca fiziksel bir yapıyı değil, aslında toplumsal yapıyı da değiştirebileceğini görebiliriz.