Seri Arabuluculuk — Kaç Dosya Demektir?
“Seri arabuluculuk” kavramı, arabuluculuk sisteminde bir arabulucuya kısa süre içinde birden fazla uyuşmazlık dosyasının topluca atanması uygulamasını ifade eder. Ancak “kaç dosya”nın seri kabul edileceği, hukukî düzenlemeler ve uygulama usullerine göre net biçimde tanımlanmıştır. Türkiye’de bu sınırı bilmek, taraflar ve avukatlar için önemli.
Tarihsel ve Hukukî Arka Plan
Arabuluculuk, uyuşmazlıkların mahkeme öncesi çözümlenmesine olanak veren, tarafları bağımsız bir üçüncü kişi (arabulucu) aracılığıyla bir araya getiren bir hukukî alternatif. 6325 sayılı Arabuluculuk Kanunu ile düzenlenen bu kurum; mahkemelerin yükünü azaltmayı, taraflar için daha hızlı ve esnek çözümler geliştirmeyi amaçlıyor. :contentReference[oaicite:2]{index=2}
Zamanla, uyuşmazlık sayılarının artması ve arabuluculara gelen başvuruların yoğunluğu, “seri dosya/seri arabuluculuk” kavramının ortaya çıkmasına yol açtı. Böylece aynı arabulucuya, taraflardan birinin aynı olduğu birden çok dosyanın bir arada verilmesi — hem yönetim kolaylığı hem de verimlilik sağlama amacı taşıyor. :contentReference[oaicite:3]{index=3}
Seri Arabuluculuğun Tanımı ve Kaç Dosya Sayılır?
Tanım
Seri arabuluculuk başvurusu: Bir arabulucuya yapılan başvuruların, birden fazla uyuşmazlık dosyasını kapsadığı durumdur. Bu, genellikle taraflardan en az birinin aynı olduğu dosyaların birlikte değerlendirilmesiyle oluşur. :contentReference[oaicite:4]{index=4}
Kaç Dosya Seri Sayılır?
Türk uygulamasında, “seri uyuşmazlık / seri dosya” tanımı için kullanılan sınır şudur: Taraflardan birinin aynı olduğu ve bir ay içinde başvurulan en az on beş uyuşmazlık dosyası seri uyuşmazlık olarak kabul edilir. :contentReference[oaicite:5]{index=5}
Bu tanıma göre; eğer aynı taraf — örneğin bir şirket veya kişi — bir ay içinde 15 veya daha fazla uyuşmazlık için arabuluculuğa başvurmuşsa, bu dosyalar seri dosya kapsamında değerlendirilir.
Seri Arabuluculuğun Amaçları ve Uygulamadaki Yeri
Seri arabuluculuk, birkaç önemli amaca hizmet eder:
- Verimlilik: Aynı tarafla ilgili birden fazla uyuşmazlıkta — örneğin bir icra takibi, kira uyuşmazlığı, tazminat ihtilafı vs. — her bir dosya için ayrı arabulucu atanması yerine, hepsinin tek arabulucuya gitmesi süreci hızlandırır. :contentReference[oaicite:6]{index=6}
- İstikrar ve Tutarlılık: Aynı arabulucunun bir tarafla ilgili tüm dosyaları bilmesi, karar önerileri ve çözümler açısından tutarlılık sağlar. Farklı arabulucular arasında tutarsız yaklaşım riski azalır.
- Maliyet ve İş Yükü Yönetimi: Arabulucu ve arabuluculuk bürosu için idari yük azalır. Başvuru süreci, atama ve iletişim daha düzenli yürütülür.
Buna karşılık, uygulamada bazı zorluklar da ortaya çıkabilir — örneğin arabulucunun tüm uyuşmazlıkları aynı anda değerlendirmesi, tarafların arasında geçen uyuşmazlıkların farklılık göstermesi durumunda hukuki karmaşıklık yaratabilir. Bu da dikkatli yönetim ve tarafların bilgilendirilmesiyle aşılması gereken bir husus.
Günümüzdeki Akademik ve Uygulamalı Tartışmalar
Terminoloji ve Sınıflandırma Karmaşası
“Seri arabuluculuk” ile “seri uyuşmazlık” kavramları bazen karıştırılıyor. Hukuk uygulaması ve arabuluculuk bürolarının kullandığı literatürde bu ayrımın net olması önemli. Başvuruların tek arabulucuya atanması (seri arabuluculuk) ile, taraflardan birinin aynı olduğu çok sayıda uyuşmazlığın bir ay içinde yapılması (seri uyuşmazlık) farklı şeyler; fakat uygulamada birbirine karıştırılabiliyor. :contentReference[oaicite:7]{index=7}
Arabuluculuk Maliyetleri ve Ücretlendirme
Seri uyuşmazlıklarda arabulucuya ödenecek ücret, her bir dosya için ayrı olarak belirleniyor — bu da toplu başvurularda toplam maliyeti etkiliyor. Örneğin ticari uyuşmazlıklarda, her bir dosya için belirlenen ücret farklı olabiliyor. :contentReference[oaicite:8]{index=8}
Hukuksal Etkinlik ve Erişilebilirlik
Seri arabuluculuk uygulaması, özellikle çok sayıda uyuşmazlığa sahip taraflar için arabuluculuğu erişilebilir ve pratik hâle getiriyor. Ancak bu pratiklik, her durumda uygun olmayabilir — çünkü uyuşmazlıkların niteliği, tarafların koşulları, arabulucunun kapasitesi gibi etkenler süreci etkileyebilir. Bu nedenle, hukukçular ve arabuluculuk merkezleri arasında bu yöntemin ne zaman uygulanacağına dair bir bilinçlenme ve standartlaşma gereği var.
Sonuç
Seri arabuluculuk, bir arabulucuya birden çok uyuşmazlık dosyasının topluca atanması uygulamasıdır. Türkiye’de “bir ay içinde aynı taraftan en az on beş uyuşmazlık” başvurusu yapılması hâlinde bu dosyalar “seri dosya / seri uyuşmazlık” olarak kabul edilir. Bu yapı — doğru kullanıldığında — arabuluculuk sürecini kolaylaştırır, verimliliği artırır ve taraflara zaman kazandırır. Ancak terimlerin doğru kullanımı, dosya sayısı sınırı, arabulucunun yükü ve dosya niteliği göz önünde bulundurulmalı. Arabuluculuk hizmeti alacakların bu konuyu bilmeleri, hak kayıplarını önlemek açısından önem taşıyor.
::contentReference[oaicite:9]{index=9}